Pseudomonas aeruginosa su sistemlerinde, kaynaklarında veya suyla ilgili her ortamda genellikle biyofilmler içerisinde gömülü mikrokoloniler halinde üreme eğilimindedir. Biyofilmler planktonik hücrelere göre dezenfektanlara karşı çok daha dirençli olduğundan, başarılı bir dezenfeksiyon işleminin gerçekleşebilmesi için dezenfektanların biyofilmlere karşı bakterisidal konsantrasyonlarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu amaçla, P.aeruginosa ATCC 15442 standart suşunun planktonik ve biyofilm hücre kültürlerine karşı sodyum hipoklorit ve benzalkonyum klorürün minimum bakterisidal konsantrasyonları (MBK) temiz ve kirli olmak üzere iki farklı deney koşulu altında mikrodilüsyon yöntemiyle belirlenmiştir. Temas sürelerinin 5, 10, 15, 30, 60 dakika ve 24 saat uygulandığı deneylerde temiz koşullarda sodyum hipoklorit ve benzalkonyum klorürün planktonik hücrelere karşı MBK değerleri sırasıyla 0.06 mg/ml ve 0.016 mg/ml olarak saptanırken, kirli koşullarda bu değerler, sırasıyla dört ve iki kat artış göstermiştir. Sodyum hipokroritin biyofilmdeki bakteriye karşı MBK değerinin ise, 10 dakikalık temas süresinin sonunda 6 mg/ml olduğu, bu sürenin 30, 60 dakika ve 24 saate uzatıldığında sırasıyla 4, 2 ve 0.5 mg/ml’ye indiği tespit edilmiştir. Benzalkonyum klorürün ise biyofilmdeki bakteriye karşı belirgin bir bakterisidal aktivite gösteremediği saptanmıştır.
Sonuç olarak, bulgularımız biyofilm şüphesi bulunan bir su sisteminde dezenfeksiyon işlemi yapılırken kullanılacak dezenfektan maddenin tipini, miktarını ve temas süresini seçerken dezenfektanın biyofilm üzerinde oluşturduğu bakterisidal aktivitenin göz önünde bulundurulması gerektiğini göstermektedir.

Aysel KOCAGÜL ÇELİKBAŞ1, Nurcan BAYKAM1, Selva ÖZMEN1, Şebnem EREN1,
Salim YAPRAKÇI1, Ayşe ERBAY2, Başak DOKUZOĞUZ1
1Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 1. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği, ANKARA
2Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı, YOZGAT

Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Merkez Laboratuvarı’na 2010 yılında kliniklerde yatan ya da ayaktan polikliniklere başvuran erişkin hastalardan alınan idrar örneklerinden anlamlı üreme olan 600 izolat değerlendirmeye alınmıştır. En sık izole edilen mikroorganizmalar sırasıyla Escherichia coli, Klebsiella spp. ve Proteus spp. olmuştur. Toplam 375 E.coli suşu çalışmaya alınmış ve bunların % 29.9’u GSBL pozitif bulunmuştur. Amikasin, imipenem ve meropenem GSBL pozitif veya negatif E.coli suşlarının tümüne etkili iken, fosfomisin GSBL pozitif ve negatif suşlarda % 85 ve % 95, nitrofurantoin ise % 82 ve % 90 oranında etkili olmuştur. GSBL pozitif suşlarda amikasin, imipenem ve meropenem dışındaki antibakteriyellere duyarlılık, GSBL negatif suşlara göre ileri derecede anlamlı olacak şekilde daha az bulunmuştur.

Anahtar sözcükler: Escherichia coli, fosfomisin, GSBL, üriner sistem infeksiyonları

Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Merkez Laboratuvarı’na 2010 yılında kliniklerde yatan ya da ayaktan polikliniklere başvuran erişkin hastalardan alınan idrar örneklerinden anlamlı üreme olan 600 izolat değerlendirmeye alınmıştır. En sık izole edilen mikroorganizmalar sırasıyla Escherichia coli, Klebsiella spp. ve Proteus spp. olmuştur. Toplam 375 E.coli suşu çalışmaya alınmış ve bunların % 29.9’u GSBL pozitif bulunmuştur. Amikasin, imipenem ve meropenem GSBL pozitif veya negatif E.coli suşlarının tümüne etkili iken, fosfomisin GSBL pozitif ve negatif suşlarda % 85 ve % 95, nitrofurantoin ise % 82 ve % 90 oranında etkili olmuştur. GSBL pozitif suşlarda amikasin, imipenem ve meropenem dışındaki antibakteriyellere duyarlılık, GSBL negatif suşlara göre ileri derecede anlamlı olacak şekilde daha az bulunmuştur.

Batman Bölge Devlet Hastanesi’nde hastane infeksiyonlarının oranı ve bu infeksiyonlardan en sık izole edilen bakterilerin antibiyotiklere direnç oranları incelenmiştir.
2009-2010 yıllarında prospektif ve aktif sürveyans yöntemi ile izlenen ve Centers for Disease Control and Prevention (CDC) kriterlerine göre hastane infeksiyonu tanısı alan hastalardan gönderilen çeşitli örnekler kanlı agar ve EMB agara ekilmiş, 37°C’de 18-24 saat inkübe edilmiştir. Üreyen bakteriler konvansiyonel yöntemlerle tanımlanmış, antibiyotik duyarlılıkları Clinical Laboratory Standards Institute (CLSI) kriterleri temel alınarak Kirby-Bauer disk difüzyon yöntemi ile belirlenmiştir.
Hastanemizde 2009 yılında 3910 hasta yatırılarak tedavi edilmiş ve 36 hastane infeksiyonu atağı belirlenmiştir. Hastane infeksiyonu hızı % 0.9 olarak saptanmıştır. Hastane infeksiyonlarının kliniklere dağılımında ilk üç sırayı Üroloji Kliniği (% 44.4), Ortopedi Kliniği (% 16.7) ve Dahiliye Kliniği (% 16.7) almıştır. En sık hastane infeksiyonu tiplerini sırasıyla; cerrahi alan infeksiyonları (% 80.5), kan dolaşımı infeksiyonları (% 11.1) ve üriner sistem infeksiyonları (% 8.3) oluşturmuştur. En sık izole edilen üç patojen sırasıyla Pseudomonas spp. (% 55.3), Escherichia coli (% 18.4) ve Enterobacter spp. (% 7.9) olmuştur.
2010 yılında 12359 hasta yatırılarak takip ve tedavi edilmiş ve 53 hastane infeksiyonu atağı belirlenmiştir. Hastane infeksiyonu hızı % 0.4 olarak saptanmıştır. Hastane infeksiyonlarının kliniklere dağılımında ilk üç sırayı Yoğun Bakım Ünitesi (% 64.2), Dahiliye Kliniği (% 7.5) ve Nöroloji Kliniği (% 7.5) almıştır. En sık hastane infeksiyonu tiplerini sırasıyla; pnömoni (% 50.9), kan dolaşımı infeksiyonları (% 18.9) ve üriner sistem infeksiyonları (% 10.8) oluşturmuştur. En sık izole edilen üç patojen sırasıyla Pseudomonas spp. (% 32.1), Acinetobacter spp. (% 23.2) ve E.coli (% 17.9) olmuştur.
Amikasin, imipenem ve piperasilin/tazobaktamın Pseudomonas spp. ve Acinetobacter spp. suşlarına diğer antibiyotiklerden daha etkili olduğu tespit edilmiştir. İzole edilen E.coli suşlarının % 80’inde genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL) üretimi belirlenmiştir.
Bu sürveyans çalışması hastanemizde etkin infeksiyon kontrol stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır. Antibiyotik direncinin hastaneden hastaneye hatta servisten servise değişiklik gösterebilmesi nedeniyle, hastane infeksiyonu etkeni bakterilerin duyarlılık oranlarının özellikle ampirik tedavi gerektiren durumlarda bilinmesi gereklidir.

Mart-Kasım 2009 tarihleri arasında Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Yüksek İhtisas Hastanesinden sefoksitine dirençli 96 Escherichia coli ve Klebsiella pneumoniae izolatı toplanmıştır. Bu izolatlarda genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL) ile plazmid aracılı AmpC beta-laktamaz varlığı sefalosporin+boronik asit (BA)+klavulanik (CA) kombine disk yöntemi ile araştırılmıştır. AmpC beta-laktamazlar multipleks polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile doğrulanmıştır.
Sefoksitine dirençli 96 izolatta GSBL ve plazmid aracılı AmpC beta-laktamaz üretimi sırasıyla % 54 ve % 45 olarak bulunmuştur. AmpC beta-laktamaz, GSBL+AmpC beta-laktamaz ve GSBL üreten üç grubun antibiyotik direnç profilleri karşılaştırılmıştır.
Sadece AmpC beta-laktamaz, GSBL+AmpC beta-laktamaz ve sadece GSBL üreten izolatlarda sırasıyla piperasilin-tazobaktam direnci % 33, % 40, % 26, siprofloksasin direnci % 44, % 56, % 93, trimetoprim-sulfametoksazol direnci % 22, % 64, % 78 ve gentamisin direnci % 17, % 44, % 63 olarak bulunmuştur.

Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL) direnci plazmidler aracılığıyla türler arasında aktarılabilmekte, hastanelerde salgınlar oluşturabilmekte, tedavilerin yetersiz kalmasına ve hastaların hastanede yatış sürelerinin uzamasına ve mortalite oranlarının yükselmesine yol açabilmektedir. Bu çalışmada, 2009 yılında kan kültürlerinden izole edilen Escherichia coli suşlarının GSBL üretme sıklığı ve GSBL üreten ve üretmeyen suşlar arasında antibiyotik duyarlılığı farklılıklarının saptanması amaçlanmıştır. İzole edilen 95 E.coli suşunun 37’sinde (% 39) GSBL varlığı saptanmıştır. GSBL oluşturma kadınlardan elde edilen suşlarda erkeklerden, çocuklardan elde edilenlerde erişkinlerden, yoğun bakımdan elde edilenlerde servislerden elde edilenlere göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). İmipenem, meropenem ve ertapenem bütün suşlara etkili bulunmuştur. GSBL pozitif E.coli suşlarında tedavide kullanılan antibiyotiklere direnç oranının, GSBL negatif suşlara oranla anlamlı oranda yüksek olduğu görülmüştür.

Anahtar sözcükler: antibiyotik direnci, Escherichia coli, GSBL, kan kültürü

Bu çalışmaya 2010 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanesinde yatarak ve ayaktan tedavi edilen hastaların çeşitli klinik örneklerinden izole edilen toplam 380 enterokok suşu dahil edilmiştir. İzolatların büyük kısmı idrar kültürlerinden (% 68) elde edilmiştir. Antibiyotik duyarlılıkları disk difüzyon yöntemi ile saptanmıştır.
Suşların 170’inin tür tayini yapılmış, 89’unun (% 52) Enterococcus faecalis, 77’sinin (% 45) Enterococcus faecium, birer suşun da Enterococcus gallinarum, Enterococcus hirae, Enterococcus durans ve Enterococcus casseliflavus olduğu tespit edilmiştir. E.faecium suşlarının eritromisin, penisilin, yüksek düzeyde gentamisin, siprofloksasin ve rifampine E.faecalis suşlarından anlamlı derecede daha dirençli, tetrasikline ise daha duyarlı olduğu saptanmıştır.
Tür tayini yapılan ve yapılmayan 380 suş birarada değerlendirildiğinde, poliklinik hastalarına göre yatarak tedavi gören hastalarda penisilin (% 25 ve % 60), yüksek düzeyde gentamisin (% 22 ve % 54) ve eritromisin (% 75 ve % 85) için direnç oranları daha yüksek düzeylerde tespit edilmiştir. Farklı olarak, tetrasiklin direnci poliklinik hastalarında (% 74) hastanede yatan hastalara (% 50) oranla daha yüksek düzeyde gözlenmiştir. Siprofloksasin (% 89-91) ve rifampin (% 92-95) için her iki hasta grubunda da yüksek direnç oranları tespit edilmiştir. Her iki grupta da en yüksek duyarlılık oranları vankomisin (% 99.6-100), teikoplanin (% 99.6-100) ve linezolid (% 96-97) için gözlenmiştir.
Sonuç olarak, enterokokların neden olduğu infeksiyonların tedavisinde en doğru yaklaşım, klinik örneklerden izole edilen enterokokların antibiyotik duyarlılık testlerinin yapılarak tedavinin düzenlenmesi ve hastanelerin kendi direnç profillerini dikkate alarak antibiyotik kullanım politikalarını oluşturmalarıdır.

Anahtar sözcükler: antibiyotik direnci, enterokok, yüksek düzey gentamisin direnci

Erişkinlerde toplum kökenli akut bakteriyel menenjitin en sık etkeni Streptococcus pneumoniae’dir. Akut bakteriyel menenjitin ampirik tedavisinde sıklıkla kullanılan penisilinlere karşı S.pneumoniae suşlarında, artan direnç oranları tedavi başarısızlıklarına neden olmaktadır. Bu çalışmada bakteriyel menenjit gelişen yetişkin hastalarda, beyin omurilik sıvısından izole edilen S.pneumoniae suşlarının penisilin duyarlılığının ve uygun ampirik antibiyotik seçiminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Beyin omurilik sıvısından izole edilen 15 suşun beşinde (% 33) yüksek düzey penisilin direnci saptanmıştır. Penisiline direçli suşlardan ikisinde (% 13) sefotaksim, sefepim, meropenem, tetrasikline, birinde ayrıca trimetoprim-sulfametoksazole direnç saptanmış, kloramfenikol, linezolid ve vankomisine dirençli suşa rastlanmamıştır. Bu sonuçlarla antibiyotik duyarlılık sonuçları elde edilene kadar menenjitin ampirik tedavisine vankomisin eklenmesi uygun bir yaklaşım olarak görünmektedir.

Anahtar sözcükler: penisilin duyarlılığı, pnömokoksik menenjit, Streptococcus pneumoniae

Pelvik inflamatuvar hastalık (PİH) servisit, endometrit, salpinjit, tüboovarian apse, pelvik peritonit gibi kadınların üst genital sistem infeksiyonlarından bir veya daha fazlasını kapsayanan klinik bir sendromdur. Etiyolojik etkenler genellikle cinsel yolla bulaşan mikroorganizmalar olmakla birlikte vajinal flora üyeleri de bu infeksiyonlarla ilişkili olabilir. PİH hafif orta hastalıktan ağır hastalığa kadar değişen oldukça farklı klinik belirti ve bulgularla ortaya çıkabilir. PİH’da antimikrobiyal tedavi empirik ve muhtemel mikroorganizmalara etkili geniş spektrumlu olmalı, gonokok ve klamidyaya etkili olmalıdır. Bu yazıda PİH’lı hastaya yaklaşım ve Hastalıklar Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) önerilerine göre tedavi rejimleri sunulmuştur.

Anahtar sözcükler: antimikrobiyal tedavi, pelvik inflamatuvar hastalık