Koroner stent uygulanmış hastaların perioperatif yönetimi, hasta güvenliği açısından en önemli konulardan biridir. Stentli hastalarda perioperatif stent trombozu yaşamı tehdit edici komplikasyondur. Kalp dışı cerrahi girişimler, özellikle stent uygulamasından kısa bir süre sonra uygulandığında, stent trombozu, miyokard infarktüsü ve ölüm riskini artırmaktadır. Özellikle çiftli antitrombosit tedavinin preoperatif dönemde kesilmesi komplikasyon riskini daha da artırmaktadır. Anesteziyologlar yakın zamanda stent uygulanmış ve/veya antitrombosit tedavi altındaki hastalarla daha sık karşılaşmaktadır. Burada anahtar soru “antitrombosit tedavinin perioperatif dönemde devam mı edeceği, yoksa operasyon öncesi kesileceği mi” olmalıdır.

Bu derlemede koroner stentli hastalarda kalp dışı cerrahi girişimlerde anestezi yönetimi ve antitrombosit tedavi ile ilgili protokoller ve son öneriler tartışılmıştır.

Anahtar kelimeler: koroner stent, kalp dışı cerrahi, çiftli oral antitrombosit tedavi

Miyokardiyal iskemi-reperfüzyonun patogenezinde reaktif oksijen türlerinin (ROT) rolü olduğu bildirilmektedir. ROT, koroner arter baypas greftlemesinde (KABG) pompadan çıkış sırasında miyokardiyal sersemliğe, doku hasarına ve kardiyak reperfüzyon aritmileri gibi kardiyak sorunlara neden olabilir. Bu çalışmanın amacı, KABG’de midazolam, izofluran ve desfluranın oksidatif stres ve hemodinamik parametreler üzerine etkilerini karşılaştırmaktır.

Standart anestezi indüksiyonundan sonra 90 hasta rasgele Grup M (midazolam), Grup I (izofluran), Grup D (desfluran) olarak ayrıldı. Kan örnekleri pompa öncesi (T1) ve kross klemp kaldırıldıktan 5 dk. sonra (T2) koroner sinüse yerleştirilen retrograt kanülden alındı.

Grup M’de T2’deki superoksid dizmutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSH-Px) ve adenozin deaminaz (ADA) T1’e göre anlamlı artmıştı ve nitrik oksit (NO) ve malondialdehit (MDA) azalmıştı (p<0.05). Grup I’de T2’deki SOD ve ADA T1’e göre artmıştı. Grup D’de T2’deki NO ve MDA T1’le karşılaştırıldığında azalırken, ADA anlamlı artmıştı (p<0.05). GSH-Px, T2’de Grup M’de Grup I ve D’ye göre anlamlı yüksekti (p<0.05). ADA Grup M’de Grup I ve D’ye göre T2’de düşük olmasına rağmen, anlamlı fark yalnızca Grup M ve D arasında idi (p<0.05).

Midazolam, endojen antioksidant sistemi daha fazla stimüle etme kapasitesine sahiptir ve ADA üzerine etkilerinden dolayı izofluran ve desflurandan daha az hücresel hasara neden olabilir.

Anahtar kelimeler: midazolam, izofluran, desfluran, oksidatif stres, koroner cerrahi