Sibel BEKTAŞ1, Figen BARUT1, Gürkan KERTİŞ1, Burak BAHADIR1, Banu DOĞAN GÜN1, Nilüfer ONAK KANDEMİR1, Nimet KARADAYI2, Şükrü Oğuz ÖZDAMAR1
Zonguldak Karaelmas University, School of Medicine, Department of Pathology1, Lutfi Kirdar Kartal Training and Research Hospital, Department of Pathology2, ZONGULDAK

Son zamanlarda patolojide uzmanlık eğitimi konusunda literatürde çok fazla çalışma yayınlanmakta olup, asistanlar için “yeterlilik esaslı asistan eğitimi”nden sıkça bahsedilmektedir. Buna göre asistanların edinmesi gereken 6 temel prensip oluşturulmuştur: Olguya yaklaşım, tıbbi bilgi, pratiğe dayalı öğrenme ve gelişim, kişiler arası iletişim becerileri, ehilleşme, sisteme dayalı pratik. Değerlendirme süreci bu modelde temel bir unsurdur.

Ankara Patoloji Derneği çatısı altında, Patoloji Uzmanlık Eğitimi konusuna eğilmek üzere, Ankara’da patoloji eğitimi alan 6 Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastanesi ve 5 üniversite hastanesinde görev alan asistan temsilcileri ile bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Uygulamalardan biri olarak 12 sorudan oluşan bir anket sonuçları sunulmuştur. Buna göre; üniversitelerde asistan başına düşen eğitimci sayısı eğitim hastanelerine göre yaklaşık 2 kat daha fazladır. Vaka sayıları veya asistan başına düşen vaka sayıları anlamlı olarak farklı olmazken eğitim mikroskopu eğitim hastanelerinde üniversitelere kıyasla daha azdır; bu fark 2 başlı mikroskopların eğitim hastanelerinde daha az olmasından kaynaklanmaktadır. Bölüm içi toplantılar ve klinikopatolojik toplantılardan oluşan asistan eğitim saati miktarı eğitim hastaneleri ve üniversite hastanelerinde benzerdir. Ancak sadece 3 kurumda teorik asistan dersi verilmektedir. Asistan iş yoğunluğu üniversite hastanelerinde belirgin olarak daha fazladır. Asistanlar genel olarak makroskopiye ayrılan zamanın mikroskopiye nazaran daha yetersiz olduğunu düşünmektedir.

Yapılan çalışmada asistan eğitimini etkileyen faktörler iki grupta toplandı: 1) Eğitim ile direkt ilişkili faktörler (eğitmen niteliği, eğitime ayrılan zaman, geri bildirim, gibi.) ve 2) Asistanın zamanını verimli geçirememesine neden olan durumlar. Örneğin, kalifiye eleman gerektirmeyecek ve asistan üzerinde fazladan yük oluşturacak işlerin tıbbi sekreter veya makroskopi teknisyeni gibi kadrolara aktarılması, asistanın enerjisinin eğitime aktarılmasını sağlayabilir. Fiziksel şartların iyileştirilmesi, eğitim saatlerinin çeşitlendirilmesi, eksik konularda rotasyon programları, konsültasyonlar eğitimin niteliğini zenginleştirici öğelerdir. Eğitici ve eğitim alan kişiyi geri bildirimler ile değerlendirmek de eğitimin çok önemli bir parçasıdır.

Sonuç olarak asistanların gözünde ‘asistan’: tıbbi ve patoloji bilgisi üst düzeyde olan, yardımcı personelle ilişkilerini düzenleyebilen, klinisyenler ile nasıl konuşulması gerektiğini bilen, tek başına bir laboratuvar yönetebilen ve bunun için eğitimini en üst düzeyde alması gereken çalışandır.

Anket sonuçlarına göre, öğretim elemanı, biyopsi ve sitoloji sayılarının genel olarak tüm kurumlar için yeterli olduğu görülmüştür. Tüm kurumların, histokimya ve immünhistokimyasal incelemeleri yapabildiği, ancak immünflöresan incelemenin sadece bir eğitim hastanesinde uygulandığı saptanmıştır. İki Eğitim hastanesinde asistan yetki ve sorumluluğunun anlatıldığı yazılı görev tanımlamasına ait herhangi bir dokümanın bulunmaması çarpıcı bulunmuştur. Dikkat çekici sonuçlardan bir diğeri, eğitmenlerin asistanın görev tanımı ve kendilerinin asistan eğitimindeki sorumluluklarına dair oldukça heterojen cevaplar vermiş olmasıdır. Eğitimcilerin makroskopi eğitimine ayırdığı süre, eğitimciler tarafından %58 gibi yüksek bir oranda yetersiz görülmüştür. Ayrıca, asistan ve eğiticiler hakkındaki yazılı geri bildirim uygulaması sadece 2 üniversitede mevcut iken, katılımcılar sırasıyla %95.4 ve %93.8 oranlarında bu bildirimlerin tüm kurumlar için uygulanması gerekliliğine inandıklarını belirtmişlerdir.

Ülkemizde tıpta uzmanlık eğitiminin niteliği; yasal düzenlemelerdeki karmaşadan etkilenmektedir. Bir çok tıpta uzmanlık eğitim dalı, federasyonları veya dernekleri aracılığı ile açıkları kapatmaya çalışmaktadır. Patoloji Dernekleri Federasyonu eğitim komisyonu “Patoloji Uzmanlık Eğitimi Programı” ve “Asistan Çalışma Karnesi” hazırlayarak çalışmalarına başlamıştır. Uzmanlık eğitimi ile ilgili paneller bu çabaların bir parçasıdır. Bu ilk panelde kurum dışı rotasyon gereksinimleri de ele alınmıştır. Rotasyonların sempatik ilişkiler yerine federasyon aracılığı ile düzenlenmesinin daha doğru olacağı düşünülmektedir. Eğitim sistematik yaklaşım gerektirmektedir. Uzmanlık eğitimi verilen kurumlarda eğitim birimlerinin olması ve eğitim biriminin başında bölüm başkan/şef yardımcısı konumunda deneyimli bir eğiticinin bulunması; sorunların çoğunun çözümünü sağlayabilir. Eğitim birimleri aracılığı ile gerçekleştirilecek olan uzmanlık eğitim programları, asistan çalışma karneleri, yazılı geri bildirimler ve yeterliliğe dayalı asistan eğitimi ve değerlendirmeleri; ülkemizde de patoloji uzmanlık eğitiminde asistan ve eğitici memnuniyetini artıracaktır.

Anahtar sözcükler: Eğitim birimi, rotasyon, yeterliliğe dayalı asistan eğitimi, değerlendirme

Akral miksoinflamatuar sarkom, ilk kez 1998 yılında tanımlanmıştır. Tümör özellikle el ve ayak parmakları olmak üzere, distal ekstremiteleri tutar. Genellikle subkutan dokuda lokalizedir. Görüldüğü yaş aralığı geniştir (ortalama yaş 40). Tümör çapı 1-8 cm arasında değişir. Mikroskopik olarak, miksoid ve hiyalin alanlarla karakterize olup bol inflamatuar hücre, Reed-Sternberg ya da ganglion hücrelerine benzer büyük hücreler ve multivakuollü lipoblast benzeri hücreler görülür.

Altı olgumuzda lezyonun yerleşim yerleri ayak bileği, ayak 1. parmak ve eldir. En çok gözlenen bulgu, 3,5 ay-4 yıllık semptom süresi içinde, ağrılı ya da ağrısız şişliktir.

İmmünhistokimyasal çalışmalarda; vimentin (5/5), CD68 (5/5), CD34 (1/3) pozitif bulunmuştur. Ki-67 proliferasyon indeksi %2-10 arasında değişmektedir. Beş hastaya tümör eksizyonu, bir hastaya amputasyon uygulanmıştır.

Bu tümör düşük-dereceli bir sarkomdur fakat nadir olarak rekürrens ve hatta metastaz yapabilir. Bir olgumuzda rekürrens gözlenmiş olup, olguların hiçbirisinde metastaz saptanmamıştır.

Ayırıcı tanıda birçok tümöral ve nontümöral lezyon bulunmaktadır.

Anahtar sözcükler: Akral miksoinflamatuar fibroblastik sarkom, distal eksremite, düşük dereceli sarkom

Renal venden kaynaklanan leyomiyosarkomlar oldukça nadir görülen malign tümörlerdir. Bugüne kadar literatürde bildirilmiş 30 kadar olgu vardır. Klinik semptomlar renal kitleye bağlıdır ve genellikle hastalar preoperatif olarak böbrek karsinomu ön tanısıyla opere edilirler. Doğru tanı sıklıkla ameliyat materyallerinde konulur. Düşük dereceli leiyomiyosarkomlar leiyomiyomlardan ayrılmalıdırlar. Artmış mitotik aktivite ve nekroz ayırıcı tanıda önemli kriterlerdir. Sol böbreğinde düşük dereceli leiyomiyosarkom tanısı alan 62 yaşındaki kadın hasta, klinik ve patolojik özellikleriyle birlikte literatür eşliğinde sunulmaktadır.

Anahtar sözcükler: Renal ven, leiyomiyosarkom, böbrek